Vrijwilligerswerk   

Created by :

Stichting tot

Location:

Overveen, Nederland

Joodse begraafplaats Overveen - restauratie 41 grafmonumenten

Op deze begraafplaats vonden 220 Joodse Nederlanders hun laatste rustplaats. Als gevolg van de Holocaust zijn er geen nabestaanden die voor de restauratie van deze kapotte, omgevallen, onleesbaar geworden grafstenen kunnen zorgdragen. Help ons 41 grafmonumenten op een bescheiden en verantwoorde wijze te restaureren.

Op de Joodse begraafplaats in Overveen zijn in totaal 220 personen begraven en staan er ca. 120 grafmonumenten met tekst in het Hebreeuws en Nederlands.


Restauratieplan 2020-2021 (deel 1)

In 2020 is besloten een aantal grafmonumenten die van (cultuur)historisch belang zijn, te restaureren. Het betreft in totaal 45 exemplaren, waaronder de grafmonumenten van A.C. Wertheim (bankier en filantroop, lid van de Eerste Kamer) en Mozes Salomon Asser (jurist en auteur van het Wetboek van Koophandel). De restauratie zal bestaan uit het herstellen, verlijmen, recht zetten en leesbaar maken van deze grafmonumenten.


In de eerste helft van 2020 is alvast begonnen met de urgente restauratie van enkele bijzondere grafmonumenten, te weten:

  • de graftombe van opperrabbijn Izak Graanboom
  • het grafmonument van mr. dr. L.E. Visser (President van de Hoge Raad, die in 1941 uit zijn ambt werd gezet) en zijn echtgenote
  • het grafmonument van David Lioni (oprichter van het Kennemer Lyceum)


Wij mochten voor de laatste twee objecten rekenen op sponsoring door de Gemeente Bloemendaal resp. het Kennemer Lyceum. Wij zijn daar erg blij mee. Als beheersstichting hebben wij ook uit eigen middelen (onder meer in de loop der jaren bijeengebracht door donateurs) hiervoor ingezet.


Restauratieplan 2020-2021 (deel 2)

Voor de verdere restauratie - uit te voeren in 2021 - van 41 grafmonumenten is een bedrag nodig van € 45.000.

Doet u mee? Alle kleine beetjes helpen.

Ontzettend bedankt!


Zie ook www.joodsebegraafplaatsoverveen.nl

_______________________________________________________________________________________________________________________


Over de begraafplaats

In de duinrand ten westen van Haarlem ligt een bijzondere begraafplaats: de joodse begraafplaats van Overveen. Zijn begraafplaatsen in het algemeen al het ‘stenen archief’ van gemeenschappen, deze vertelt het unieke verhaal de ‘Neie Kille’. Deze begraafplaats werd in 1797 in de duinen aangelegd. Circa 10 jaar geleden is de muur en het huisje van de joodse begraafplaats Overveen gerestaureerd. De grafmonumenten zijn daarbij buiten beschouwing gebleven.


Historie en situatie

Joodse begraafplaatsen door het hele land vertellen ons een bijzondere geschiedenis. Ze vertellen van een volk en een geloof dat zich eeuwen geleden vestigde in een land dat het niet altijd op had met deze "andere" mensen. De joden hielden sterk vast aan hun eigen waarden, normen en vooral hun geloof. Desondanks integreerden ze en werden ze een deel van ons land.


Deze begraafplaats werd in 1797 aangelegd door de 'Neie Kille' in Amsterdam. Deze Neie Kille, wat zoveel betekent als Nieuwe Gemeente, scheidde zich af van de Hoogduitse Amsterdamse Joodse Gemeente. De voormannen van de Neie Kille waren danig onder de indruk van de tijdens de Franse revolutie uitgevaardigde "Declaration des droits de l’homme et du citoyen". De gelijkgerechtigheid van alle burgers van de Bataafse Republiek was in 1796 bij wet ingevoerd. Voor de oprichters van de Neie Kille stond niet de godsdienst, maar het staatsburgerschap voorop.


Al snel na de breuk met de oude gemeente werd op 26 maart 1797 in de duinen buiten het dorp Overveen een stuk duingrond gekocht. Vanaf dat moment tot 1808 vonden op deze begraafplaats honderd leden van de Neie Kille hun laatste rustplaats. Voor de Opperrabbijn van de nieuwe gemeente, Izak Graanboom, die in zijn ambt stierf, werd op de begraafplaats een tombe opgericht.


De rust was overigens betrekkelijk, want in 1805 werden veel vernielingen aangericht op de begraafplaats. In 1808 verzoende men zich weer met de oude gemeente. Het initiatief daartoe werd genomen door koning Lodewijk Napoleon. Voor nabestaanden van de reeds begravenen bleef het recht bestaan om bij hun verwanten begraven te worden. Na 1808 vonden nog eens 120 personen hier hun laatste rustplaats. Daaronder vinden we enkele bekende Nederlanders, zoals de juristenfamilie Asser, de vooraanstaande Amsterdamse bankier A.C. Wertheim (1832-1897) en mr. dr. Lodewijk E. Visser (1871-1942), tot 1941 President van de Hoge Raad en voorman in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na 1945 werden nog zeven personen begraven.


In 1943 probeerde de bezetter de begraafplaats gesloten te krijgen wat (door toedoen van ambtenaren) niet lukte. In 1944 biedt een makelaar het voor 3.500 gulden te koop aan (als bouwgrond). Ook dit wordt afgewend en een jaar later wordt Nederland bevrijd.

In 1948 vindt de eerste naoorlogse begrafenis plaats.


In totaal zijn er 220 personen begraven en staan er ca. 120 grafmonumenten met tekst in het Hebreeuws en Nederlands.

Tussen 15 oktober 1797 en 30 december 1808 zijn er 100 begravingen geregistreerd. Van dit oudste deel resteren slechts 3 stenen, waaronder de tombe van Izak Graanboom. Onduidelijk is waar de rest van de oude stenen is gebleven. Zijn ze in de grond verzonken of was het vandalisme aangezien de tombe van Graanboom meermalen doelwit van vandalisme was.


Rijksmonument

Ter ondersteuning van het behoud en de restauratie is in 2001 de Stichting tot Instandhouding van de Joodse Begraafplaats te Overveen opgericht. Deze heeft zich beijverd voor de aanwijzing van deze begraafplaats tot rijksmonument vanwege de betekenis voor de joodse emancipatie in Nederland, maar zeker ook vanwege het cultuurhistorische aspect voor de gemeente, de regio en Nederland. In 2005 werd de rijksmonumentenstatus verkregen.


Na gedegen voorwerk werd de restauratie in 2008 in gang gezet. De eerste fase betrof de restauratie van de toegangspoort, hek en de voormuur. De tweede fase - de overige muren - werd tussen 2009 en 2010 uitgevoerd.


Visie

In het boekje 'Versteend Verleden' noemt men de begraafplaats heel treffend: ‘een gestold fragment Emancipatiestrijd dat het nageslacht minder boeide al naar mate die Emancipatie realiteit was geworden.’

In de jaren '90 is een totaalvisie en een visie op de landschappelijke waarde en restauratie geformuleerd. In de totaalvisie staan het behouden van de aanwezige waarden en het begeleiden van het verval centraal. De bomen - al dan niet aangeplant - vormen een onlosmakelijk onderdeel van de sfeer en dus een waarde van de begraafplaats, samen met algen en (korst)mossen.


Educatie

Vrijwilligers van de stichting organiseren verschillende keren per jaar rondleidingen aan schoolkinderen en belangstellenden. De begraafplaats is ook geopend tijdens Open Monumentendagen en andere bijzondere gelegenheden.


Donateurs aan deze crowdfundingsactie die dit aangeven, zullen worden uitgenodigd voor een speciale donateursrondleiding in 2021/2022.


Zie ook www.joodsebegraafplaatsoverveen.nl


€ 270 of € 45.000
0.6% funded

Support this fundraiser by connecting a new fundraiser. All donations are awarded to the parent fundraiser.

Anonymous 9 months ago
Wat een mooie gift! Als u bereid bent ons uw contactgegevens te sturen, dan nodigen wij u graag uit voor onze volgende rondleiding. Graag naar: davidserphos@gmail.com
€100
Familie 9 months ago Bedankt voor uw inspanningen om dit belangrijke stuk geschiedenis voor ons allen te behouden. Wij komen ook graag een keer kijken.
Heel erg bedankt voor uw gift. Stuurt u ons uw contactgegevens? Dan nodigen wij u graag uit voor onze volgende rondleiding. Graag naar: davidserphos@gmail.com
€75
Letizia 10 months ago
Dank voor deze mooie donatie!
€50
Peter 10 months ago restauratie grafstenen
Ontzettend bedankt!
€25
Anonymous 9 months ago
Wat een mooie gift! Als u bereid bent ons uw contactgegevens te sturen, dan nodigen wij u graag uit voor onze volgende rondleiding. Graag naar: davidserphos@gmail.com
€100
Familie 9 months ago Bedankt voor uw inspanningen om dit belangrijke stuk geschiedenis voor ons allen te behouden. Wij komen ook graag een keer kijken.
Heel erg bedankt voor uw gift. Stuurt u ons uw contactgegevens? Dan nodigen wij u graag uit voor onze volgende rondleiding. Graag naar: davidserphos@gmail.com
€75
Letizia 10 months ago
Dank voor deze mooie donatie!
€50
Peter 10 months ago restauratie grafstenen
Ontzettend bedankt!
€25